Жаңылыктар

“НИСИ КР: Сурамжылоого катышкан жаштардын 82,9% Кыргызстандын мыйзамдарында кайсыл курактан никеге турууга уруксат берилерин билет”

17 сентября 2018

“НИСИ КР: Сурамжылоого катышкан жаштардын 82,9% Кыргызстандын мыйзамдарында кайсыл курактан никеге турууга уруксат берилерин билет”

Никеге туруу курагы жана никелешүү жөнүндө чечим кабыл алуу, ошондой эле, никеге мажбурлоого карата жаштардын билимин жана пикирин изилдеп үйрөнүү үчүн Кыргыз Республикасынын Стратегиялык изилдөөлөр улуттук институту тарабынан БУУ Балдар фонду (ЮНИСЕФ) менен биргеликте жүзөгө ашырылып жаткан «М-Репорт» долбоорунун алкагында жаштар арасында «Эрте никеге туруу» темасы боюнча социологиялык сурамжылоо жүргүзүлгөн.

Сурамжылоо эки жума аралыгында эки этап боюнча өткөрүлгөн:

1)     биринчи этап 2018-жылдын 4-9-август күндөрү өттү. Ага жаштардын 427 өкүлү катышты;

2)     экинчи этап 2018-жылдын 11-18-август күндөрү болду. Анын жүрүшүнө 343 киши катышты;   

Кыргыз Республикасынын Конституциясына ылайык, үй-бүлө мыйзам менен аныкталган никеге туруу курагына жеткен эркек менен аялдын өз ара ыктыярдуу бирлигинин негизде жана алардын никеге туруусу менен түзүлөт. Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен никеге туруу курагы он сегиз жаш деп аныкталган.   

 

Сурамжылоонун демографиялык таблицасы

 

Демография

Биринчи сурамжылоо

Эрте никеге туруу

Экинчи сурамжылоо

Кыз ала качуу

%

%

Жынысы

Эркек

138

32,3

111

32,4

Аял

265

62,1

218

63,6

Жооп жок

24

5,6

14

4,1

Жаш курагы

14-19 жаш

161

37,7

126

36,7

20-24 жаш

144

33,7

107

31,2

25-28 жаш

67

15,7

53

15,5

29+

55

12,9

57

16,6

Аймактар

Баткен облусу.

14

3,3

10

2,9

Жалал-Абад облусу

12

2,8

11

3,2

Ысык-Көл облусу

46

10,8

40

11,7

Нарын облусу

31

7,3

31

9,0

Ош облусу

3

0,7

5

1,5

Талас облусу

40

9,4

27

7,9

Чүй облусу

69

16,2

59

17,2

Бишкек шаары

184

43,1

143

41,7

Ош шаары

28

6,6

17

5,0

Жумуш орду

Жумушсуз

10

2,3

8

2,3

Иштейт

265

62,1

195

56,9

Окуйт

30

7,0

31

9,0

Окуйт жана иштейт

101

23,7

87

25,4

Жооп жок

21

4,9

22

6,4

Бардыгы

427

100,0

343

100,0

 

Сурамжылоонун жыйынтыктарына ылайык, ага катышкан жаштардын 82,9% Кыргызстандын мыйзамдары боюнча, кайсыл куракта никеге турууга уруксат берилерин билишет. 17,1% бул тууралуу билбейт, ал эми 7,5% никеге 16 же 17 жаштар турса болот деп ойлошот. 5,4% никеге туруу үчүн жаш курактык чектөө жок деп эсептейт (1-диаграмманы кара).      ​





 

1-диаграмманын тексти:

Диаграмма 1. Кыргызстандын мыйзамдары боюнча канча жаштан никеге турууга уруксат берилет? №427

16 жаш

17 жаш

18 жаш

Чектөө жок деп ойлойм

Билбейм

 

Жаштардын жоопторундагы айырма облустарга бөлүштүрүүдө №2 диаграммада айкын көрсөтүлгөн. Ал боюнча мыйзам менен аныкталган никеге туруунун так жаш курагы тууралуу Жалал-Абад облусунун 41,7%, Талас облусунун 22,5%, Баткен облусунун 21,4% жана Ысык-Көл облусунун 19,6% жаштары билбейт.

 



 

69,7% жаштар никеге туруу жөнүндө чечим, никеге туруп жаткан жактардын макулдугу менен кабыл алынат. Биринчи кезекте, ар бир бешинчи респондент мындай чечим жигиттер тарабынан кабыл алынат деп ишенет, анткени кыздын жигитке жагышы маанилүү. Суралгандардын 7,3% бул маселени ата-энелер жакшыраак билет, ошондуктан улуу адамдар жаштардын катышуусуз эле чечим кабыл ала алышат деп ойлошот (3-диаграмманы кара).​




 

3-диаграммадагы текст:

Диаграмма 3. Сенин оюңча никеге туруу жөнүндө чечимди ким кабыл алыш керек? №427

 

- Жигит тарабынан, анткени ага кыздын жагышы маанилүү

- Жигит менен кыздан эки тараптуу макулдугу менен

- Ата-энелер, алар жакшыраак билет

- Жооп берүүдөн кыйналам


Кыздар никеге туруу жөнүндө чечим эки тараптуу макулдук менен кабыл алынышы керек деген пикирге анча кошулбайт. Алар мындай чечимди жигит кабыл алаарына, кыздарга аларга жагуу жетиштүү деген ойго көбүрөөк ишенишет. Мындай пикирди 20 жаштан улуу ар бир бешинчи респондент карманат. Ал эми башка жаш курактык топтордон айырмаланып, 29 жаштан улуу курактагыларда никеге туруу жөнүндө чечимди ата-эне кабыл алыш керек деген пикир басымдуу (2-таблицаны кара). «Чечимди жигит кабыл алат, ага кыздын жагуусу маанилүү», - деген пикирин көбүнчө Нарын, Ош, Баткен, Талас облустарынын жана Бишкек шаарынын респонденттери айтышкан. Мындай чечим кабыл алууну Жалал-Абад, Ош облустарынын жана Ош шаарынын жаштары ата-энелердин эркине калтырышкан (4-диаграмманы кара).

 

Таблица 2.   Сенин оюңча никеге туруу жөнүндө чечимди ким кабыл алыш керек? №427

 

Эркек

Аялдар

14-19 жаш

20-24 жаш

25-28 жаш

29+ жаш

Жигит чечет, ага кыздын жагуусу маанилүү

14,5%

21,9%

16,8%

21,5%

23,9%

21,8%

Кыз менен жигиттин эки тараптуу макулдугу менен

69,6%

65,7%

66,5%

70,1%

68,7%

56,4%

Ата-энелер, анткени алар турмушту жакшы билишет

10,1%

6,0%

9,9%

2,8%

4,5%

14,5%

Жооп берүүдөн кыйналам

5,8%

6,4%

5,6%

3,5%

4,5%

1,8%

 

Респонденттердин 56,2% болочок колуктусун/күйөөсүн тандоону ата-энеси менен кеңешкиси келет, анткени алар акыркы чечим кабыл алууда ата-эне менен кеңешүүнү туура деп эсептешет. Жаштардын ар бир бешинчиси колуктусун/күйөөсүн тандоо жөнүндө чечимди ата-энеси менен талкуулоону каалабайт. Дагы ушунча үлүштөгү жаштар бул маселени ата-энеси менен талкуулодон уяла турганын мойнуна алган.    

Жигиттер колуктусун тандоо боюнча акыркы чечим кабыл алууда өздөрүнүн ата-энеси менен кеңешүүнү туура көрөт. Ошол эле учурда, көпчүлүк кыздар бул боюнча ата-энеси менен талкуулоодон уяла турганын билдиришкен.

Респонденттердин жаш курагы канчалык улуу болгон сайын алар өзүнүн колуктусун/күйөөсүн тандоону ата-энеси менен кеңешүүнү анча каалашпайт, алар бул боюнча акыркы чечимди өз алдынча кабыл алууга аракеттенишет. 14 жаштан 19 жашка чейинки жаштар мындай маселелерди ата-энеси менен талкуулоодон уяла турганын айтышкан (3-таблицаны кара).

Таблица 3.   Сен болочок колуктуңдү/күйөөңдү тандоо боюнча өз чечимиңди ата-энең менен талкуулоого даярсыңбы? №427

 

Эркек

Аял

14-19 жаш

20-24 жаш

25-28 жаш

29+ жаш

Ооба, акыркы чечим кабыл алыш үчүн алар менен кеңешүүм керек

65,9%

52,1%

57,8%

59,7%

50,7%

49,1%

Жок, анткени мен өзүм чечем

17,4%

18,9%

12,4%

18,8%

26,9%

23,6%

Бул чечимди менин ата-энем кабыл алат

2,9%

3,8%

2,5%

2,8%

3,0%

7,3%

Мен бул маселени ата-энем менен талкуулоодон уялам

11,6%

21,5%

22,4%

16,7%

17,9%

16,4%

Жооп берүүдөн кыйналам

2,2%

3,8%

5,0%

2,1%

1,5%

3,6%

Жаштардын жооптору алар жашаган облустарга жараша айырмаланат. Жалпысынан алсак, Жалал-Абад облусунун жаштарын кошпогондо башка бардык облустарда жашаган жаштардын теңинен көбү колукту/күйөө тандоодо өз ата-энелери менен кеңешет. Түштүк облустардын, ошондой эле, Нарын жана Талас облустарынын жаштары мындай маселелерде уялчаак келишет. Ал эми Бишкек шаарынын жаштары колукту/күйөө тандоодо өз алдынчалыгын көрсөтөт (6-диаграмманы кара).   

 

6-диаграмманын тексти

 

 

Диаграмма 6. Сен болочок колуктуңдү/күйөөңдү тандоо боюнчаөз чечимиңди ата-энең менен талкуулоого даярсыңбы? №427

- Ооба, акыркы чечим кабыл алыш үчүн алар менен кеңешүүм керек

- Жок, анткени мен өзүм чечем

- Бул чечимди менин ата-энем кабыл алат

- Мен бул маселени ата-энем менен талкуулоодон уялам

- Жооп берүүдөн кыйналам

 

Ош шаары

Бишкек шаары

Чүй облусу

Талас облусу

Ош облусу

Нарын облусу

Ысык-Көл облусу

Жалал-Абад облусу

Баткен облусу

 

Маалымат үчүн:

«М-Репорт» - Кыргызстандын жаштарынын коомдук маанилүү маселелер боюнча пикирлерин СМС билдирүү аркылуу чогултууну максат кылган долбоор. Сурамжылоого катышуу үчүн жаштарга «Алга» сөзүн 4747 кыска номерине Кыргызстандын бардык уюлдук операторлорунан жөнөтүп катталуу зарыл. Белгилей кетсек, бардык СМС билдирүүлөр анонимдүү жана акысыз. Сурамжылоолор жаштар арасында бир кыйла маанилүү суроолор боюнча айына 2 жолу өткөрүлөт. Долбоор Кыргыз Республикасынын Стратегиялык изилдөөлөр улуттук институту (КР СИУИ) жана Кыргызстандагы ЮНИСЕФ уюму тарабынан биргеликте жүзөгө ашырылууда. Сурамжылоо жыйынтыктары http://mreport.kg/ru/poll/vstuplenie-v-brak/results/ шилтемесинен табасыз.    

 

Прими участие в опросе! Отправь слово АЛГА на номер 4747 (бесплатно)

Азырынча түшүндүрмөсүз...

Түшүндүрмө калтыруу

Сурамжылоо авторизациялоо жана катто