Жаңылыктар

“КР СИУИ: Жаштардын 87% никеге туруу үчүн кыздарды ала качууну кылмыш деп эсептейт”

10 сентября 2018

“КР СИУИ: Жаштардын 87% никеге туруу үчүн кыздарды ала качууну кылмыш деп эсептейт”

Никеге туруу курагы жана никелешүү жөнүндө чечим кабыл алуу, ошондой эле, никеге мажбурлоого карата жаштардын пикирин изилдеп үйрөнүү үчүн Кыргыз Республикасынын Стратегиялык изилдөөлөр улуттук институту тарабынан БУУ Балдар фонду (ЮНИСЕФ) менен биргеликте жүзөгө ашырылып жаткан «М-Репорт» долбоорунун алкагында жаштар арасында «кыз ала качуу» темасы боюнча социологиялык сурамжылоо жүргүзүлгөн.

Сурамжылоо эки жума аралыгында эки этап менен жүргүзүлдү:

1)     биринчи этап 2018-жылдын 4-9-август күндөрү өткөрүлдү. Ага жаштардын 427 өкүлү

катышты;

2)   биринчи этап 2018-жылдын 11-18-август күндөрү өткөрүлдү. Анын жүрүшүнө 343  

респондент катышты;

 

Демография

Биринчи сурамжылоо

Эрте никеге туруу

Экинчи сурамжылоо

Кыз ала качуу

%

%

Жынысы

Эркек

138

32,3

111

32,4

Аял

265

62,1

218

63,6

Жооп жок

24

5,6

14

4,1

Жаш курагы

14-19 жаш

161

37,7

126

36,7

20-24 жаш

144

33,7

107

31,2

25-28 жаш

67

15,7

53

15,5

29+

55

12,9

57

16,6

Аймактар

Баткен облусу

14

3,3

10

2,9

Жалал-Абад облусу

12

2,8

11

3,2

Ысык-Көл облусу

46

10,8

40

11,7

Нарын облусу

31

7,3

31

9,0

Ош облусу

3

0,7

5

1,5

Талас облусу

40

9,4

27

7,9

Чүй облусу

69

16,2

59

17,2

Бишкек шаары

184

43,1

143

41,7

Ош шаары

28

6,6

17

5,0

Жумуш орду

Жумушсуз

10

2,3

8

2,3

Иштейт

265

62,1

195

56,9

Окуйт

30

7,0

31

9,0

Окуйт жана иштейт

101

23,7

87

25,4

Жооп жок

21

4,9

22

6,4

Бардыгы

427

100,0

343

100,0

Сурамжылоого алынган жаштардын 50,1% никеге туруу максатындагы кыз ала качуунун ар кандай түрлөрүнө күбө болгон. Алардын 42% мындай көрүнүшкө бир нече жолу туш келген. 6,1% респонденттер кыздарды никеге туруу үчүн ала качууга түздөн түз катышкан. 2% ала качууга туш болгон кыздар болуп саналат (9-диаграмманы кара). Жаштардын 46,1% кыз ала качуу учурларын билбей турганын айткан.   

 

Диаграмма ичиндеги ТЕКСТТЕР:

- Жок

- Ооба, мен кызды/аялды никеге туруу максатындагы ала качууга түздөн түз катышкам

- Ооба, мындай көрүнүшкө көп жолу туш болгом

- Ооба, мени ала качышкан

- Жооп берүүдөн кыйналам

 

Кыздар жигиттерге караганда кыз ала качуу учурларына көп кабылган (53% - 44,1%). Мындай көрүнүшкө көп жолу туш келген кыздардын үлүшү жигиттерге караганда басымдуулук кылат. Жаш уландар никеге туруу максатындагы кыздарды ала качууларга катышкандарын моюнга алышкан. Респонденттердин жаш курагы жогорулаган сайын кыздарды никеге туруу үчүн тигил же бул формада ала качууларга кабылгандап көп кезигет (5-таблицаны кара).  
 

Таблица 5. Сага кыздарды никеге мажбурлоо максатында ала качуу учурлар белгилүүбү? №343

 

Эреке

аял

14-19 жаш

20-24 жаш

25-28 жаш

29+ жаш

Жок

53,2%

42,2%

54,8%

47,7%

34,0%

35,1%

Ооба, мен кызды/аялды никеге туруу максатындагы ала качууга түздөн түз катышкам


 

11,7%

3,7%

4,0%

2,8%

11,3%

12,3%

Ооба, мындай көрүнүшкө көп жолу кабылгам

31,5%

46,8%

35,7%

43,9%

47,2%

47,4%

Ооба, мени ала качышкан

0,9%

(аялдарга номер берилген.)

2,8%

0,0%

2,8%

5,7%

1,8%

- Жооп берүүдөн кыйналам

2,7%

4,6%

5,6%

2,8%

1,9%

3,5%

 

Кыздарды ала качкан учурларга Ош (58,8%), Бишкек (51,7%) шаарларынын, Чүй (55,9%) жана Ысык-Көл (50%) облустарында жашаган жаштар көбүрөөк туш болушкан. Анын үстүнө мындай көрүнүшкө бир нече жолу кабылгандардын үлүшү ушул облустарда жогору болгон. (10-диаграмманы кара).  





10-диаграмманын тексти:

Диаграмма 10: Сен кыздарды никеге турууга мажбурлоо үчүн ала качкан учурларды билесиңби?

- Жок

- Ооба, мен кызды/аялды никеге туруу максатындагы ала качууга түздөн түз катышкам

- Ооба, мындай көрүнүшкө көп жолу туш болгом

- Ооба, мени ала качышкан

- Жооп берүүдөн кыйналам

 

Ош шаары

Бишкек шаары

Чүй облусу

Талас облусу

Ош облусу

Нарын облусу

Ысык-Көл облусу

Жалал-Абад облусу

Баткен облусу

 

Сурамжылоого алынган жаштардын жарымынан көбү эгерде кыз ача качууга кабылса анда бул тууралуу укук коргоо органдарына сөзсүз билдире турганын белгилешкен (жигиттерге караганда көпчүлүк кыздар ушундай пикирде). Ар бир төртүнчү респондент кызды уурдоону токтотууга аракет кылаарын билдирген. Респонденттердин 8,7% мындай учурда эч аракет кылбайт, анткени аларга эч тиешеси жок (эркек рспонденттер ушундай деп эсептейт). Жаштардын 2% кыз ала качкандарга жардам берүүгө даяр (11-диаграмманы кара).​



11-диаграмманын тексти:

Диаграмма 11. Сен эгерде кыз ала качууга туш келсең эмне аракет кыласың?

Баары Эркектер Аялдар

- Кыз өзү күнөөлүү/өзү себепкер болот

- Туугандарга билдирем

- Укук коргоо органдарына билдирем жана токтотууга аракет кылам

- Укук коргоо органдарына кабарлайм

- Башка коргоо органдарына билдирем

- Кыз ала качууну токтотууга аракет кылам

- Ала качкандарга жардам берем

- Эч нерсе, анын мага тиешеси жок.

- Жооп жок

- Билбейм

 

Жаштардын 87% кыздарды никеге туруу үчүн ала качууну кылмыш деп эсептейт. Сурамжылоого катышкандардын 6,4% кыз ала качууну колдойт жана мындай аракеттерди каада-салт деп эсептейт. Респонденттердин 6,1% бул суроого боюнча өз көз карашын тактай элек (7-диаграммын кара).




7-диаграмманын тексти:

Диаграмма 7. Кыздарды никеге туруу үчүн ала качууга кандай көз караштасың?

- Жообум даяр эмес

- Жаман. Бул кылмыш

- Колдойм. Бул салт (үрп-адат)

 

Сурамжылоого катышкан кыздар никеге туруу үчүн кыздарды ала качууга терс көз карашта экенин көп айтышкан. Мында көз карашты колдогон жигиттердин саны азыраак болду. Бирок алардын саны кыздарды ала качууну колдогон жана ал көрүнүштү салт деп эсептегендерге караганда басымдуурак. Кыздарды ала качууну башка курактык топторго салыштырмалуу 29 жаштан жогорку респонденттер дагы колдойт (4-таблицаны кара).

Таблица 4. Кыздарды никеге туруу үчүн ала качууга сен кандай көз караштасың?  №343

 

Эркек

Аял

14-19 жаш

20-24 жаш

25-28 жаш

29+ жаш

Жаман. Бул кылмыш

78,4%

91,7%

88,9%

89,7%

86,8%

80,7%

Колдойм. Бул салт (үрп-адат)

12,6%

3,2%

5,6%

4,7%

3,8%

14,0%

Жооп бере албайм

9,0%

5,0%

5,6%

5,6%

9,4%

5,3%

Кыздарды никеге туруу үчүн ала качуу аракетин Нарын, Талас жана Баткен облусунун жаштарынын ар бир тогузунчу өкүлү колдоого алган (8-диаграмманы кара)​



8-диаграмманын тексти:

Диаграмма 8. Кыздарды никеге туруу үчүн ала качууга сен кандай көз караштасың?  

Жообум даяр эмес

Жаман. Бул кылмыш

Колдойм. Бул салт (үрп-адат)

Ош шаары

Бишкек шаары

Чүй облусу

Талас облусу

Ош облусу

Нарын облусу

Ысык-Көл облусу

Жалал-Абад облусу

Баткен облусу

 

Маалымат үчүн:

«М-Репорт» - Кыргызстандын жаштарынын коомдук маанилүү маселелер боюнча пикирлерин СМС билдирүү аркылуу чогултууну максат кылган долбоор. Сурамжылоого катышуу үчүн жаштарга «Алга» сөзүн 4747 кыска номерине Кыргызстандын бардык уюлдук операторлорунан жөнөтүп катталуу зарыл. Белгилей кетсек, бардык СМС билдирүүлөр анонимдүү жана акысыз. Сурамжылоолор жаштар арасында бир кыйла маанилүү суроолор боюнча айына 2 жолу өткөрүлөт. Долбоор Кыргыз Республикасынын Стратегиялык изилдөөлөр улуттук институту (КР СИУИ) жана Кыргызстандагы ЮНИСЕФ уюму тарабынан биргеликте жүзөгө ашырылууда. Сурамжылоо жыйынтыктары http://mreport.kg/ru/poll/vstuplenie-v-brak/results/ шилтемесинен табасыз.    

 

 

 

Прими участие в опросе! Отправь слово АЛГА на номер 4747 (бесплатно)

Азырынча түшүндүрмөсүз...

Түшүндүрмө калтыруу

Сурамжылоо авторизациялоо жана катто